Phân biệt Rơle và Selenoid
Có 1 điểm sai trong cách dùng từ của đa số các bạn sửa máy in: gọi dụng cụ điện từ điều khiển cơ cấu cấp giấy là rơle. Vậy sai ở chỗ nào?
"rơ le" phiên âm từ "relais" (tiếng Pháp) hay "relay" (tiếng Anh) là tên gọi loại linh kiện điện có chức năng kiểm soát 1 dòng điện bằng cách đóng-cắt nó.
Rơle có hai loại chính: rơle điện từ và rơle bán dẫn.
1/ rơle điện từ (rơle có tiếp điểm): đóng cắt dòng điện bằng cách chạm hay tách các tiếp điểm nhờ lực hút điện từ của 1 nam châm điện và lò xo đối kháng.

2/ rơle bán dẫn (rơle không có tiếp điểm): đóng cắt dòng điện nhờ 1 mạch bán dẫn công suất.

Đặc điểm nhận dạng rơle nằm ở chức năng của nó: phải có 1 dòng điện bị điều khiển.
Như vậy với định nghĩa trên thì dụng cụ điện điều khiển cơ cấu cấp giấy trong máy in không thể gọi là rơle được. Vậy tên chính xác nó là gì? đó là "solenoid".
"Solenoid" trong vật lý là một vòng dây dẫn điện quấn theo dạng hình trụ.

Trong kỹ thuật thì solenoid dùng để chỉ những dụng cụ có chức năng chuyển đổi năng lượng điện từ của cuộn dây thành 1 chuyển động thẳng.
Solenoid có hai loại: có lõi di động và có lõi cố định
1/ Solenoid lõi di động: lực hút điện từ của cuộn dây kết hợp với 1 lò xo trả về sẽ điều khiển lõi cuộn dây dịch chuyển qua lại 1 khoảng ngắn.

2/ Solenoid lõi cố định: lực hút điện từ kết hợp với 1 lò xo trả về sẽ đ/khiển 1 miếng sắt dịch chuyển lên xuống:

Đặc điểm nhận dạng solenoid cũng nằm ở chức năng của nó: phải có lực điện từ tạo ra chuyển động thẳng (nếu chuyển động quay tròn thì là môtơ).
Như vậy ta có thể thấy 1 rơle điện từ bao gồm 1 solenoid bên trong nó, hay có thể nói: rơle (điện từ) = solenoid (lõi cố định) + các tiếp điểm. Nhưng không có quyền gọi 1 solenoid (lõi cố định) là 1 rơle được.
Từ "relais" cha ông chúng ta không dịch được nên phải phiên âm ra mà dùng.
Từ "solenoid" lũ con cháu chúng ta cũng không dịch được nên phải để vậy mà dùng.
Nếu gọi là solenoid cấp giấy sợ khó hiểu thì gọi tạm là nam châm cấp giấy cũng được, mặc dù vẫn không chính xác: 1 nam châm thì không có bất cứ cái gì dịch chuyển cả.
Đã dùng từ đi mượn của người khác thì phải dùng cho đúng. Đặc biệt là trong lĩnh vực kỹ thuật: dùng từ đúng sẽ hiểu đúng bản chất sự việc từ đó sẽ tiếp thu tốt, nắm vững tài liệu kỹ thuật và nâng cao tay nghề.
Việc gọi tên sự việc mà chỉ căn cứ hời hợt vào biểu hiện bên ngoài mà không căn cứ vào bản chất sự việc là thói quen xấu của người Việt. Vì thế mới có:
- Con gì bơi được dưới nước đều gọi là .... cá: mặc dù cá sấu là loài bò sát, cá voi là loài có vú,...
- Cái gì lấp lánh ban đêm trên trời đều là ... sao: mặc dù sao kim là hành tinh, nếu mặt trăng mà nhỏ xíu chắc cũng bị gọi là ... sao!
- Bánh cao su cấp giấy giống quả đào nên gọi là ... quả đào!
- Pick up solenoid giống 1 rơle nên gọi luôn là ... rơle!
- ....
Tôi nhớ đọc ở đâu đó là 1 người nước ngoài nói rằng chúng ta chậm phát triển trong khoa học kỹ thuật 1 phần vì vấn đề ngôn ngữ tiếng Việt: không thể tự tạo ra từ mới hoàn toàn để gọi và miêu tả bản chất sự việc. Vậy chúng ta cố gắng đừng phạm thêm sai lầm nữa.
Nguyễn Đức Soái @ 09:28 15/07/2013
Số lượt xem: 3868
Các ý kiến mới nhất